Midwinterhoorn














Vanaf de “Eerste Advent” roept de midwinterhoorn over het landschap ten Oosten van de IJssel.  
De laatste dag om te blazen is 13 januari, ( het octaaf na Driekoningenavond)
In de praktijk blaast niemand na Driekoningen ( 6 januari). Dan zwijgt de midwinterhoorn in alle talen tot de volgende Eerste Advent.
Op het eerste gehoor lijkt het midwinterhoornblazen verband te houden met de Christelijke feestdagen; Advent, Kerstmis en Driekoningen. De blazers zijn vooral actief op het erf, tijdens kerstmarken en bij wandeltochten door het winterlandschap. Zo hier en daar blaast men vanaf een kerktoren of bij het kerkportaal, bij uitzondering in de kerk tijdens een viering.
Merkwaardig is het angstvallige respect voor de periode, waarin geblazen mag worden.
Blazen buiten deze periode van ca. 40 dagen is taboe! Aan welk gezag is men gehoorzaamheid verschuldigd en sinds wanneer?

Terug in de tijd
De oudste schriftelijke vermelding van de midwinterhoorn dateert uit 1485 uit Sonsbeck ( in het Rijnland Duitsland). De vroegste afbeelding vinden we in het Utrechts Psalter, een middeleeuws handschrift  dat tussen 820- 835 is vervaardigd in de Abdij Hautvillers bij Reims. Daar blazen bij psalm 150 vier engelen op houten hoorns, die als twee druppels water lijken op de midwinterhoorns. Tenslotte kennen wij het verbod op het blazen van hoorns, dat in de achtste- en de negende eeuw bij herhaling werd uitgevaardigd. Met  nog vele andere gebruiken werd hoornblazen door de Bisschoppen als puur heidens veroordeeld.
Na de verovering van Saksen door Karel de Grote, verliep de bekering van de plaatselijke bevolking uiterst moeizaam. Toen de heidense praktijken onuitvoerbaar bleken, probeerde men deze te verzoenen met de christelijke leer. Hier ligt mogelijk de sleutel die ons de verborgen herkomst van de traditie van de midwinterhoorn kan onthullen.

Vier elementen
De relatie waterput en midwinterhoorn is er één van oude datum. Daar waar het water uit de aarde in aanraking komt met de lucht en de warmte van de zon, men de vier elementen  aarde- water- lucht- vuur bijeen vindt, bliezen de boeren destijds op hun midwinterhoorn. Naar men zegt, om hartje winter het ontbrekende element; vuur ( het warme zonlicht)  op te roepen, opdat alles zou opbloeien en opnieuw vrucht dragen. Niet voor niets noemde men deze hoorn midwinterhoorn, een naam die verband houdt met het blazen rond de winterzonnewende. Veelal gebeurde dit blazen boven waterputten, zoals die op de boerenerven nog te vinden zijn.

 Van stam tot stem
De midwinterhoorn is gemaakt van een boomstammetje ( meestal berk, maar soms wilg of els), die in de lengterichting is doorgezaagd. Hierna wordt het uitgehold en de twee helften met houtlijm weer aan elkaar gelijmd. Een ouderwetse  hoorn is nooit gelijmd. Op de zaagsnede men mattenbies, tussen de twee helften nog goed zichtbaar. Daarna bracht men hoepels aan, die het geheel bij elkaar moesten houden. De hoepels zijn vaak gevlochten van gespleten wilgentenen of braamranken. Omdat zo’n hoorn zo lek was als een mandje, hing men hem 14 dagen voor St. Andries ( 30 november) in  de waterput. Bies en hout raakten zo van water verzadigd, dat alle kieren luchtdicht afsloten. Aldus geblazen ontsnapte geen valse lucht en liet de midwinterhoorn zich gemakkelijk aanspreken.
Op het ogenblik worden meestal hoepels van pitriet, rotan of koper toegepast, ook al hebben ze bij gelijmde hoorns enkel een sierfunctie. De hoorns van vroeger ( de zg. natte hoorns) zijn veel korter, slechts 95 cm. De meeste hedendaagse midwinterhoorn zijn veel langer.
De alpenhoorn, tegenwoordig wel tussen de drie en vier meter lang, was in de achttiende- en de negentiende eeuw tot net zo kort als onze midwinterhoorn nu.

Old gebruek
De blazers ontlokken aan hun hoorns reeksen diepe tonen. Een geluid dat in Twente en de Gelderse Achterhoek thuishoort. Met name in Twente is deze traditie het langst in stand gebleven. Dankzij folkloristen en geschiedkundigen is deze traditie weer nieuw leven ingeblazen.

Koehoorn
Er zijn plaatsen bekend waar in de kersttijd op koehoorns werd geblazen, dezelfde die buiten die periode gewoon als signaalhoorns werden gebruikt. Zo bevindt zich in particulier bezit een oude koehoorn, die een eeuw geleden nog gebruikt werd door een herder in Ruurlo. Dezelfde hoorn werd ook gebruikt om de eekschillers in het  bos te roepen voor het eten. In Gelselaar wordt oudergewoonte tijdens Advents- en kersttijd op koehoorns geblazen.
In Markelo bewaart men nog een daarvoor bestemde ossenhoorn. Een paar jaar geleden heeft men de traditie weer opgepakt en blazen de ossenhoornblazers uit Markelo als vanouds op diverse plaatsen van de  Eerste Advent tot Driekoningen.

Kist’ntuug

Wat de kleding aangaat kan men alles tegenkomen. Van eigentijdse winterkleding tot en met een driedelig zwart pak met een hoge zijden pet. De hang naar het verleden en de wens om oude tradities te behouden, is daar niet vreemd aan. ’t Kist’ntuug ( kleding uit de tuugkist, ( het zondagse goed), bestaat uit een zwart lakense jas, vest en broek ( soms pilo). Over de blauw/wit gestreepte boezeroen draagt men de zijden bef. Wie dat niet heeft, verbergt zijn moderne outfit onder een ( markt) kiel. Daarbij past prima een ribbroek, sokken ( bijvoorkeur zwart of donkerblauw) en witgeschuurde klompen. 

Optredens


2017




2018

Dinsdag 17 april      Optreden "De Badijkhof" Twello
                                  Aanvang: 14.30 uur



Optredens die geweest zijn



2017


Vrijdag          1 februari      Optreden De zorgmensen  Apeldoorn
                                             Aanvang: 15.00 uur.


Maandag     13 februari     Optreden atlant Zorggroep "Heemhof" Apeldoorn.

                                            Aanvang: 14.30 uur.


Woensdag   22 maart        Optreden De Brink ( bij de Kerk) in Gorssel
                                            Aanvang: 15.15 uur


Donderdag     11 mei        Optreden "De Wheme" te Hall
                                           Aanvang: 14.00 uur.


Dinsdag      13 juni       Optreden "Het Zonnehuis"te Zwolle
                                       Aanvang: 19.30 uur.


woensdag   21 juni       Optreden in Woon-zorglocatie "'t Wedervoort" te Wierden

                                        Aanvang:14.45 uur


Donderdag    6 juli         Optreden Woon-zorgcentrum "De Veenkamp" Apeldoorn

                                        Aanvang: 19.30 uur.

Woensdag   12 juli         Optreden Zozijn molenallee 50 ( Vierhuis) Wilp
                                        Aanvang: 19.00 uur.



Zaterdag     19 aug.       Optreden bij de Gorsselse molen
                                        Aanvang: 13.00 uur

Woensdag   23 aug.      Optreden Sutfene Het Spijk Zutphenseweg 20 Eefde

                                        Aanvang: 15.00 uur.

Zondag       10 sept.       Optreden "Sapdag" boerderij "'t Valcke" Valkweg 3 Eefde
                                         Aanvang: 11.30 uur en om 12.30 uur.

zondag        17 sept.      Optreden Camping "De Waterjuffer Jufferdijk 1 Harfsen

                                        Aanvang: 11.00 uur.

Zondag           5 nov.      Optreden Imminkhoeve Lemele ( Lemelerveld)

                                        Aanvang: 20.00 uur.  



Repetities



2017




Vrijdag     17 nov.            Rep. in de kantine van S.C. Epse
                                          Aanvang: 20.15 uur.

Vrijdag     24 nov.            Rep. in de kantine van S.C. Epse
                                          Aanvang: 20.15 uur.

Vrijdag     08 dec.            Rep. in de kantine van S.C. Epse
                                          Aanvang: 20.15 uur.

Vrijdag     29 dec.            Rep.   in de kantine van S.C. Epse
                                         Aanvang: 20.15 uur 


2018

Vrijdag     12 januari       Rep. en Nieuw jaars receptie in de kantine van S.C. Epse
                                         Aanvang: 20.15 uur.


































Inlichtingen:

  • Wil je onze dansgroep komen versterken ?
          Neem contact op met Dhr. A van den Vlekkert Tel 0575-493582

  • Of een afspraak maken voor een Optreden?
  • Neem dan Kontakt op met:  
           Dhr. B. Klein Hulse Tel. 0575-540696
           Mobiel: 06-12242962
           E-mail: bklhulse@hotmail.com